'રહેમાન' અને 'રહીમ' નામોના ઉપયોગ અંગેના શરઈ નિયમો
"રહેમાન" શબ્દનો પ્રયોગ અલ્લાહ તઆલા સિવાય બીજા કોઈના માટે કરવો જાયઝ (યોગ્ય) નથી, બલ્કે હરામ છે. જો કોઈ વ્યક્તિ કોઈ માણસને "રહેમાન" કહે તો આ શિર્ક છે, કારણ કે અલ્લાહ તબારક વ તઆલા સિવાય કોઈ પણ એવું ન હોઈ શકે જેની રહમત (દયા) આટલી વિશાળ હોય, તેથી બીજા કોઈને રહેમાન કે અર્-રહેમાન કહેવું જાયઝ નથી. આના પરથી એ પણ માલૂમ પડ્યું કે આજકાલ આપણા સમાજમાં જે ખોટો રિવાજ પડી ગયો છે કે જો કોઈનું નામ અબ્દુલ રહેમાન હોય, તો તેને ટૂંકાવીને (abbreviate કરીને) "રહેમાન સાહેબ!" કહી દેવામાં આવે છે, આ બહુ ખોટી વાત છે. રહેમાન શબ્દ અલ્લાહ તબારક વ તઆલાની ઝાત (અસ્તિત્વ) સિવાય બીજા કોઈના માટે ઉપયોગ થઈ શકે નહીં. તેથી જો કોઈનું નામ અબ્દુલ રહેમાન હોય તો તેનું પૂરું નામ 'અબ્દુલ રહેમાન' જ લેવું જોઈએ, માત્ર રહેમાન કહીને તેને સંબોધવો કે તેનો ઉલ્લેખ કરવો યોગ્ય નથી. અને એવો ડર છે કે અજાણતામાં આ બાબત માણસને શિર્કની નજીક ન લઈ જાય (અલ્લાહ તઆલા આપણને સૌને આનાથી બચાવે). તેથી આનાથી ખૂબ જ બચવાની જરૂર છે. આ જ રીતે અલ્લાહ તઆલાના એવા નામો અથવા ગુણો (સિફાત) જે માત્ર અલ્લાહ તઆલા માટે જ ખાસ છે, જેમ કે અલ-ગફ્ફાર, અલ-કહ્હાર, અલ-ખાલિક વગેરે, તેમાં પણ આ સાવચેતી રાખવી જોઈએ. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈનું નામ અબ્દુલ ખાલિક હોય, તો તેને માત્ર "ખાલિક" કહીને બોલાવવું યોગ્ય નથી. અલબત્ત, "રહીમ" શબ્દ આ બાબતમાં "રહેમાન" કરતાં અલગ છે, કારણ કે રહીમનો અર્થ થાય છે જેની રહમત પૂરેપૂરી અને મુકમ્મલ હોય. જે ગુણ અલ્લાહ તઆલાની સૃષ્ટિના કારણે કોઈ માણસમાં પણ હોઈ શકે છે કે જ્યારે કોઈ માણસ બીજા માણસ સાથે દયાનો વ્યવહાર કરે તો પૂરેપૂરી દયાનો વ્યવહાર કરે, તેથી રહીમ શબ્દ અલ્લાહ તઆલા સિવાય કોઈ વ્યક્તિ માટે વાપરવો જાયઝ છે. ખુદ કુઆર્ન કરીમે ફરમાવ્યું છે: "લોકો! તમારી પાસે એક એવા રસૂલ આવ્યા છે જે તમારામાંથી જ છે, જેમને તમારી દરેક તકલીફ બહુ ભારે લાગે છે, જેમને તમારી ભલાઈની ધૂન લાગેલી છે, જે મોમિનો માટે અત્યંત શફીક (દયાળુ) અને ખૂબ જ મહેરબાન (રહીમ) છે." અહીં હુઝૂર નબી કરીમ સલ્લલ્લાહુ અલયહિ વસલ્લમને "રહીમ" ફરમાવવામાં આવ્યા છે, જેનો અર્થ એ છે કે આપ દયા કરનારા છો અને આપની દયા જેના પર પણ છે તે પૂરેપૂરી છે. આથી સાબિત થયું કે કોઈ માણસ માટે પણ રહીમ શબ્દનો ઉપયોગ થઈ શકે છે, જો કે તેનો સાચો અને વાસ્તવિક હકદાર અલ્લાહ તઆલા જ છે, પરંતુ તેના શાબ્દિક અર્થમાં તેનો ગૈર-અલ્લાહ (અલ્લાહ સિવાયના) માટે ઉપયોગ કરવો પણ જાયઝ છે. (માસિક અલ-બલાગ, જાન્યુઆરી ૨૦૨૪, પાના નં: ૧૩, ૧૪)
