મલફૂઝ: સોહબતની અસરો (સંગતની અસર)
*મલફૂઝાતે હકીમુલ ઉમ્મત મુજદ્દીદુલ મિલ્લત હઝરત મૌલાના મુહમ્મદ અશરફ અલી થાનવી રહમતુલ્લાહ અલયહ*
*સોહબતની અસરો (સંગતની અસર)*
આપશ્રીએ ફરમાવ્યું કે, જો પોતાના અખ્લાક (ચારિત્ર્ય/વર્તન) સુધારવા હોય, તો કોઈ એવી વ્યક્તિની સોહબત (સંગત) ઇખ્તિયાર કરો જે અખ્લાકે હમીદા (ઉત્તમ ચારિત્ર્ય) ધરાવતી હોય, અને તેની સાથે સંબંધ કેળવો તથા તેનું અનુકરણ કરો. આ જ એવો ઈલાજ છે જેનાથી ખરાબ અખ્લાક દૂર થાય છે અને સારા અખ્લાક પેદા થાય છે; અને માત્ર ભણવા-ભણાવવાથી આ કામ થઈ શકતું નથી.
સોહબત એક અદભુત વસ્તુ છે; જ્યારે સોહબત શરતો સાથે એટલે કે તેમના આધીન રહેવાના પાકા ઈરાદા સાથે પ્રાપ્ત થાય, તો તે ચોક્કસપણે અસરકારક નીવડે છે. અનુભવ કરી જુઓ કે, એક ગુસ્સાવાળો માણસ જે વાત-વાતમાં લોકો સાથે લડતો હોય, તે થોડા દિવસ કોઈ નમ્ર અને સહનશીલ માણસ પાસે બેસે તો તેનામાં પણ નમ્રતા પેદા થઈ જશે; અથવા તેનાથી ઉલટું, એક નમ્ર અને શાંત સ્વભાવનો માણસ કોઈ ગુસ્સાવાળા કે સત્તાવાળા માણસ પાસે થોડા દિવસ બેસે, તો તેનામાં પણ ચોક્કસ થોડી ઘણી તેજી અને ગરમી પેદા થઈ જશે.
શરમ અને મર્યાદાવાળા માણસ પાસે બેસવાથી હયા (મર્યાદા), બેહયા (નિર્લજ્જ) માણસ પાસે બેસવાથી બેહયાઈ, નકામી બકબક કરનાર પાસે બેસવાથી બકબક અને નકામી વાતો, અને ગરિમાપૂર્ણ (ગંભીર) માણસ પાસે બેસવાથી મૌન અને ગરિમા પેદા થાય છે. આ અસરો સંગતથી પેદા થાય છે, લખવા-વાંચવાથી કે પુસ્તકો જોવાથી થતી નથી.
(અસ્-સૂક લિ-અહ્લિશ-શૌક, મવાઈઝે અશરફિયા, ભાગ ૩, પાના નં. ૯૬)
