*રમૂજી*

એક હિન્દી (ભારતીય) આરબ દેશ ગયા, ત્યાં એક બગીચામાં બેઠા હતા, જેની ચારેય તરફ આલીશાન મકાનો હતા. આ દરમિયાન તેમણે જોયું કે એક અરબીએ સિગારેટ પીધી, પછી પીધી, અને થોડી વાર પછી ફરી પીધી. હિન્દીએ આ જોઈને તે અરબીને પૂછ્યું કે તમે રોજ કેટલા રૂપિયાની સિગારેટ પીવો છો? તેણે એક રકમ જણાવી. હિન્દીએ હિસાબ લગાવ્યો કે એક દિવસમાં આટલાની; તો અઠવાડિયામાં આટલાની; મહિનામાં આટલાની; વર્ષમાં આટલાની; એક મોટી રકમ બની ગઈ. પછી અરબીને કહ્યું કે જો તમે સિગારેટ ન પીતા હોત તો કેટલા રૂપિયા બચત, જેનાથી આ મકાન પણ તમારું હોત, અને પેલું મકાન પણ તમારું હોત! અરબીએ તેને પૂછ્યું કે શું તમે સિગારેટ પીવો છો? હિન્દીએ કહ્યું, "ના." અરબીએ કહ્યું: "તો પછી આ મકાન પણ તમારું હશે, અને પેલું મકાન પણ તમારું હશે?" પછી ઉમેર્યું કે આ મકાન પણ મારું છે, પેલું પણ મારું છે, આ બધા જ મકાનો આટલી સિગારેટ પીવા છતાં મારા છે.

મલફૂઝાદ-એ-ફકીહ ઉલ ઉમ્મત, ભાગ ૪, પાનું ૫૦

*બોધપાઠ*

કોઈને કોઈ બાબત પર ચેતવણી કે શિખામણ આપતી વખતે એવી સમજદારીની વાત કહેવી જોઈએ જેને બુદ્ધિ સ્વીકારે પણ ખરી. અહીં કારણ કે સિગારેટના પૈસા બચાવીને આટલા મોટા મોટા મકાનો બનાવવા તે બુદ્ધિની વિરુદ્ધ હતું; એટલા માટે અરબીની બુદ્ધિએ તેનો સ્વીકાર કર્યો નહીં. તેના બદલે જો એમ કહ્યું હોત કે આટલી બધી સિગારેટ પીવાથી તમારી તબિયતની શું હાલત થશે, આજે નહીં તો કાલે તમારી તબિયત પર ખૂબ જ ખરાબ અસર પડવાની છે, તો આ વાત બુદ્ધિને ગળે ઉતરે તેવી હોત. બની શકે કે તેનાથી અરબી સિગારેટ પીવાનું છોડી દેત.

એસ. ઝેડ. ટપટોરી, ૧૦ રબી-ઉલ-અવ્વલ ૧૪跑૭ હિજરી