એક અધૂરી જીત, એક કપરી કસોટી
દ્વારા: મુફ્તી મોહમ્મદ સલમાન મઝાહિરી
આજે જ્યારે સર્વોચ્ચ અદાલત (સુપ્રીમ કોર્ટ) ની હથોડી પડી, ત્યારે તેનો પડઘો ભારતના કરોડો મુસ્લિમોના દિલમાં સંભળાયો. આ એક એવો પડઘો હતો જેમાં આશાનું એક નાનું કિરણ પણ હતું અને ભયની ઊંડી આશંકા પણ હતી. આ એ ક્ષણ હતી જ્યારે શ્વાસ અટકેલા હતા, જ્યારે નજરો ન્યાયના ત્રાજવા પર ટકેલી હતી, અને જ્યારે સવાલ માત્ર જમીનના થોડા ટુકડાઓનો નહોતો, પરંતુ આપણી વિરાસત, આપણો ઇતિહાસ અને આપણી આવનારી પેઢીઓની અમાનતનો હતો.
સુપ્રીમ કોર્ટનો ચુકાદો સામે આવ્યો ત્યારે પરિસ્થિતિ કંઈક એવી હતી જાણે વાવાઝોડામાં ઘેરાયેલી હોડીને ક્ષણિક શ્વાસ લેવાની તક મળી ગઈ હોય, પરંતુ સમુદ્રના મોજાં હજુ પણ તોફાની છે. અદાલતે આપણી વિનંતીને સંપૂર્ણપણે ફગાવી દીધી નથી; તેણે આ વિવાદાસ્પદ કાયદાના કેટલાક ઝેરી દાંત કામચલાઉ ધોરણે કાઢી નાખ્યા છે. તેણે એ સ્વીકાર્યું છે કે વક્ફનું સંચાલન મુસ્લિમોના હાથમાં જ રહેવું જોઈએ અને વક્ફ સ્થાપિત કરવા માટે કોઈની પાસે તેના ઇમાન (ધર્મ) ની સાબિતી માંગવી એ અન્યાય છે. આ એક નાની રાહત છે, એક ઊંડા ઘા પર મૂકવામાં આવેલ મલમનું પોતું છે.
પરંતુ શું આપણે આ અધૂરી જીતની ઉજવણી કરી શકીએ? કદાચ નહીં, કારણ કે ઘા હજુ પણ ઊંડો છે અને ભયની તલવાર આપણા માથા પર લટકી રહી છે. કાયદાનો મૂળ આત્મા, જે સરકારી દખલગીરી અને સત્તાની ઉણપની વાત કરે છે, તે હજુ પણ જીવંત છે. આ નિર્ણય સંપૂર્ણ જીત નથી, પરંતુ એક મહોલત (સમય) છે. અલ્લાહ તરફથી આપવામાં આવેલી એક મહોલત જેથી આપણે સંભાળી જઈએ, પોતાને ઓળખીએ અને આપણી હરોળને સુધારીએ.
આજે આપણે ઠંડા કલેજે વિચારવું પડશે કે આપણે આ સ્થાન સુધી પહોંચ્યા કેવી રીતે? આ કાયદો આકાશમાંથી નથી ઉતર્યો. આ આપણી પોતાની બેદરકારીઓ અને ખામીઓની જમીનમાંથી ઉગ્યો છે. આપણે આપણા પૂર્વજોએ છોડેલી આ મહાન અમાનતને શું સમજી લીધી? આપણે તેને વ્યક્તિગત જાગીરો અને રાજકીય અખાડાઓમાં બદલી નાખી. જ્યારે આપણે પોતે જ આપણી વિરાસતના રક્ષક ન બની શક્યા, તો આપણે બીજા પર શું આક્ષેપ કરીએ? આપણી આંતરિક નબળાઈઓએ જ બહારની શક્તિઓને આ હિંમત આપી કે તેઓ આપણા બાબતોમાં દખલ કરે. આ કાયદો એક અરીસો છે જેમાં આપણને આપણો અમલ વિનાનો ચહેરો પણ દેખાવો જોઈએ.
હવે સવાલ એ છે કે આગળ શું થશે? શું આપણે આ મહોલતને પણ બેદરકારીની ઊંઘમાં વિતાવી દઈશું? કે પછી આ કસોટીની ઘડીને એક તકમાં બદલીશું? હવે રસ્તો માત્ર એક જ છે. રસ્તો છે એકતાનો, આત્મ-નિરીક્ષણનો અને સુધારાનો. હવે સમય આવી ગયો છે કે આપણે ફિરકાપરસ્તી અને વ્યક્તિગત અહંકારના પૂતળાઓને તોડીને એક કૌમ (ઉમ્મત) બની જઈએ અને આ કાનૂની લડાઈને આપણા અસ્તિત્વની લડાઈ સમજીને લડીએ. આપણે આપણી વક્ફ વ્યવસ્થાને એટલી પારદર્શક અને મજબૂત બનાવવી પડશે કે કોઈને આંગળી ચીંધવાની હિંમત ન થાય.
આજે ઇતિહાસ આપણને સવાલ કરી રહ્યો છે. તે પૂછી રહ્યો છે કે શું તમે તમારા વડીલોની અમાનતનું રક્ષણ કરી શકશો? શું તમે આવનારી પેઢીઓને આ મહાન વિરાસત સોંપી શકશો? આનો જવાબ આપણા શબ્દોમાં નહીં, આપણા અમલ (કાર્યો) માં હશે. આ નિર્ણય એક ચાર રસ્તા તરફ નિર્દેશ કરે છે. એક રસ્તો વધુ પડતી બેદરકારી અને તબાહી તરફ જાય છે, અને બીજો રસ્તો સંઘર્ષ, એકતા અને અંતે સફળતા તરફ. પસંદગી આપણા હાથમાં છે.
અલ્લાહ તઆલા જ ભલું કરે.
