પાસપોર્ટ બનાવવાની સંપૂર્ણ રીત સરળ શબ્દોમાં

સામાન્ય રીતે લોકો એવું સમજે છે કે પાસપોર્ટ બનાવવો એ બહુ અઘરું કામ છે, ખાસ કરીને પાસપોર્ટ ઓફિસ વિશે લોકો એવું વિચારે છે કે ત્યાં બહુ મુશ્કેલ કામ થતું હશે? ત્યાં આપણને કંઈ સમજાશે કે નહીં? ત્યાં શું થશે? વગેરે... પરંતુ હકીકતમાં જો તમારા ડોક્યુમેન્ટ સાચા હોય તો પાસપોર્ટ બનાવવો બહુ સરળ કામ છે, એમાં માત્ર ૩ કામ કરવાના હોય છે: ❶ એપોઇન્ટમેન્ટ લેવી ❷ પાસપોર્ટ ઓફિસમાં હાજરી ❸ પોલીસ ઇન્ક્વાયરી... આ ત્રણ કામ પૂરા કરી લેવામાં આવે તો થોડા જ દિવસોમાં પાસપોર્ટ તમારા ઘરે આવી જાય છે.

❶ એપોઇન્ટમેન્ટ કેવી રીતે લેવાય છે?

સૌથી પહેલું કામ ઓનલાઇન એપોઇન્ટમેન્ટ લેવાનું છે. એપોઇન્ટમેન્ટ જાતે પણ લઈ શકો છો; જો જાતે ન લઈ શકો તો કોઈ એજન્ટ દ્વારા કરાવી લો. હવે તો પાસપોર્ટની ઓફિશિયલ એપ 'mPassport' દ્વારા એન્ડ્રોઇડ મોબાઈલથી પણ એપોઇન્ટમેન્ટ લેવી સરળ થઈ ગઈ છે. એપોઇન્ટમેન્ટ લેવા માટે એક એપ્લિકેશન ફોર્મ ભરવાનું હોય છે, અને ફોર્મ ભર્યા પછી અમુક રકમ જમા કરાવવી પડે છે. જો 36 પેજવાળો પાસપોર્ટ બનાવવો હોય તો 1500 અને 60 પેજવાળો હોય તો 2000 રૂપિયા જમા કરાવવાના હોય છે. એપ્લિકેશન ફોર્મની સાથે ડોક્યુમેન્ટ પણ જોડવાના હોય છે. જો તમારી પાસે આધાર કાર્ડ હોય તો માત્ર આધાર કાર્ડ જ જોડવું જોઈએ; તેની સાથે પાન કાર્ડ વગેરે અલગ-અલગ ડોક્યુમેન્ટ ન જોડવા જોઈએ, કારણ કે જેટલા વધારે ડોક્યુમેન્ટ હશે, તેમના વેરિફિકેશનમાં એટલી જ વધારે વાર લાગશે, અને તેનો કોઈ ફાયદો નથી. જેવું તમે એપ્લિકેશન ફોર્મ ભરો છો અને રકમ જમા કરાવો છો, એટલે તમને એપોઇન્ટમેન્ટ નંબર, તારીખ, સમય બધું મળી જાય છે. તેને તમે પ્રિન્ટ કરાવીને તમારી પાસે રાખી લો, પછી તે જ લખેલી તારીખ અને સમયે પાસપોર્ટ ઓફિસ પહોંચી જાઓ.

❷ પાસપોર્ટ ઓફિસમાં શું થાય છે?

એપોઇન્ટમેન્ટમાં જે સમય આપ્યો હોય તેનાથી ઓછામાં ઓછી પંદર મિનિટ પહેલાં તમારે પાસપોર્ટ ઓફિસ પહોંચી જવું જોઈએ. દાખલા તરીકે જો તમને 10:45 નો સમય આપ્યો હોય તો 10:30 વાગ્યે પહોંચી જવું જોઈએ, કારણ કે નક્કી કરેલા સમયથી પંદર મિનિટ પહેલાં એન્ટ્રી માટે બોલાવવામાં આવે છે. જેમ કે મારો આ જ સમય હતો તો 10:30 વાગ્યે અમને બોલાવવામાં આવ્યા હતા. અહીં તમારો એ પ્રિન્ટ જેમાં એપોઇન્ટમેન્ટ નંબર વગેરે લખેલું છે, તે જોઈને તમને એન્ટ્રી આપી દેવામાં આવશે. હવે જેવા તમે અંદર જશો એટલે અંદર ત્રણ-ચાર લાઈનો જોવા મળશે. તેમાં નાના બાળકો અને 60 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકો માટે એક કાયમી (મસ્તકિલ) લાઈન હોય છે, તેમણે તે જ લાઈનમાં જવાનું હોય છે. આ તેમના માટે ખાસ છે, તેમના સિવાય કોઈ એમાં જઈ શકતું નથી. હા, જો તમે તમારા પિતા વગેરે સાથે જાઓ છો જેમની ઉંમર 60 થી વધુ છે, તો તમે પણ તેમની સાથે ઊભા રહી શકો છો ભલે તમારી ઉંમર 60 થી ઓછી હોય. અહીં તમારી પાસે એ ડોક્યુમેન્ટ માંગવામાં આવશે જે તમે એપોઇન્ટમેન્ટ લેતી વખતે જોડ્યા છે. મેં માત્ર આધાર કાર્ડ જોડ્યું હતું તો માત્ર આધાર કાર્ડ જ માંગ્યું હતું. તેને ચેક કરવામાં આવશે; જો કોઈ ભૂલ નથી, બધું બરાબર છે તો તમને એક ટોકન નંબર આપવામાં આવશે. નંબર આ રીતે હોય છે N-22 વગેરે. આ જ ટોકન નંબર પર લખેલું હશે કે આગળ તમારે શું કરવાનું છે? દાખલા તરીકે: કાઉન્ટર A → B → C → Exit એટલે કે તમારે પહેલા કાઉન્ટર A, પછી B, પછી C પર જવાનું છે, અને પછી બહાર નીકળી જવાનું છે. આ જે અલગ-અલગ કાઉન્ટર પર જવાનું હોય છે તેના માટે ત્યાં મોટી-મોટી સ્ક્રીન લગાવેલી હોય છે. તેના પર તમારો ટોકન નંબર અને તેની સામે તમારે જે કાઉન્ટર પર જવાનું છે તેનો નંબર લખેલો આવે છે. દાખલા તરીકે તમારો નંબર N-22 છે તો સ્ક્રીન પર લખેલું આવશે: N-22---A-2... એટલે કે તમારે કાઉન્ટર A-2 પર જવાનું છે. યાદ રહે કે આ જે A, B, C નામના અલગ-અલગ કાઉન્ટર હોય છે તે એક કરતાં વધુ હોય છે. દાખલા તરીકે A-1, A-2, A-3 વગેરે. આ જ રીતે B اور C માં પણ હોય છે, એટલા માટે તમારે ધ્યાનથી નંબર જોઈને તે જ નંબર પર જવાનું છે જે સ્ક્રીન પર દેખાઈ રહ્યો છે.

ગમે તેમ પણ ટોકન નંબર લઈને તમારે આગળ જવાનું છે, ત્યાં કેટલીક ખુરશીઓ હશે અને સામે જ મોટી સ્ક્રીન હશે. તેના પર બેસીને તમારા નંબરની રાહ જોવાની છે. થોડી વારમાં સ્ક્રીન પર તમારો નંબર દેખાશે. જેવો તેના પર તમારો નંબર દેખાય, તમારે તેની સામે લખેલા કાઉન્ટર પર પહોંચી જવાનું છે. દાખલા તરીકે લખેલું આવે N-22... A-2 તો તમારે A-2 પર જવાનું છે. કાઉન્ટર A પર આધાર કાર્ડ સ્કેન કરવામાં આવશે, ફિંગરપ્રિન્ટ લેવાશે અને ફોટો ક્લિક કરવામાં આવશે. યાદ રહે અહીં જે ફોટો ક્લિક કરવામાં આવશે તે જ ફોટો પાસપોર્ટ પર આવશે, તેથી આ ફોટો સારી રીતે ક્લિક કરાવો. અહીં તમને પાસપોર્ટ કવર ખરીદવા માટે કહેવામાં આવી શકે છે, આ એક વૈકલ્પિક (ઓપ્શનલ) વસ્તુ છે, તમે ચાહો તો ખરીદી શકો છો નહિતર ના પણ પાડી શકો છો. મેં આ ખરીદ્યું હતું, 350 તેની કિંમત હતી પણ 350 જેવું નહોતું😢 એટલા માટે મારી સલાહ છે કે આ કવર ન ખરીદો, 350 નું રિચાર્જ કરી લો, બે-ત્રણ મહિના રોજ 1 GB મળતી રહેશે.😊 અહીં તમારી પાસે એક બીજી રિક્વેસ્ટ પણ કરવામાં આવી શકે છે કે શું તમે એસએમએસ સર્વિસ શરૂ કરાવવા માંગો છો? આનાથી તમને પાસપોર્ટના અપડેટ મળતા રહેશે. આ એક ઓપ્શનલ વસ્તુ છે, તમે ચાહો તો શરૂ કરાવી શકો છો નહિતર ના પણ પાડી શકો છો. જો શરૂ કરાવો છો તો 50 રૂપિયા ચાર્જ લેવામાં આવશે. અહીં કાઉન્ટર A નું કામ પૂરું થયું.

હવે તમારે આગળ જવાનું છે કાઉન્ટર B પર, ત્યાં કેટલીક ખુરશીઓ હશે અને સામે સ્ક્રીન હશે. ખુરશી પર બેસીને થોડીવાર રાહ જોવાની છે. જેવી સ્ક્રીન પર તમારો નંબર દેખાય એટલે તેની સામે લખેલા નંબર પર ચાલ્યા જવાનું છે, દાખલા તરીકે B-1, B-2 વગેરે. અહીં તમારા ડોક્યુમેન્ટનું વેરિફિકેશન કરવામાં આવશે. તે પછી તમારે કાઉન્ટર C પર જવાનું છે, અહીં પણ કેટલીક ખુરશીઓ અને સામે સ્ક્રીન હશે. થોડીવારમાં સ્ક્રીન પર તમારો નંબર દેખાશે, તમારે તે જ નંબર પર ચાલ્યા જવાનું છે. અહીં તમારા આખા ફોર્મને ચેક કરવામાં આવશે કે કોઈ ભૂલ તો નથી ને? જો બધું બરાબર છે તો તમારા પાસપોર્ટની આગળની કાર્યવાહી શરૂ કરી દેવામાં આવે છે. પાસપોર્ટ ઓફિસમાં તમારું કામ પૂરું થયું, હવે તમારે Exit પર તમારો ટોકન નંબર જમા કરાવીને આ ડેન્જર જગ્યા પરથી બહાર નીકળી જવાનું છે.😊

નોંધ: યાદ રહે તમારું ઓરિજિનલ આધાર કાર્ડ દરેક જગ્યાએ માંગવામાં આવશે, તેથી તેને સાથે રાખો.

❸ ઇન્ક્વાયરી: પાસપોર્ટ ઓફિસનું કામ પૂરું થયાના એક-બે દિવસ પછી તમને પોલીસ સ્ટેશનથી ફોન આવશે અને ત્યાં હાજર થવાનો સમય આપવામાં આવશે, તે સમયે ત્યાં પહોંચવાનું છે. સ્ટેશનમાં એ જ બધા ડોક્યુમેન્ટ લઈ જવાના છે જે પાસપોર્ટ ઓફિસ લઈને ગયા હતા, તેની સાથે એક ફોટો, એક સાક્ષી (ગવાહ) અને તેના આધાર કાર્ડની નકલ (કોપી). ત્યાં તમારી પાસેથી બે સહી (હસ્તાક્ષર) કરાવવામાં આવશે, તેમજ સાક્ષી પાસે પણ સહી કરાવવામાં આવશે. બસ કામ પૂરું થયું. સામાન્ય રીતે પોલીસવાળા કેટલાક રૂપિયા પણ લે છે જે તેમનો હક નથી, ગેરકાયદેસર છે. જો તમે ચાહો તો તેમની સામે કાનૂની કાર્યવાહી કરી શકો છો.

(મુબશિર કાવી)