જીવનનો હેતુ (મકસદ) શું છે?
દુનિયામાં રહેલી દરેક વસ્તુનો કોઈ ને કોઈ હેતુ છે; હેતુ વગર કશું જ નથી કારણ કે હેતુ વિનાના કાર્યને 'ફેલે અબસ' (વ્યર્થ કાર્ય) કહેવામાં આવે છે. જો આપણે કોઈ મંઝિલ નક્કી કરીએ છીએ, તો હેતુ પણ નક્કી કરીએ છીએ કે આપણે ક્યાં જઈ રહ્યા છીએ? શા માટે જઈ રહ્યા છીએ? જો આપણે એવું ન કરીએ તો લોકો આપણને મૂર્ખ કહેશે. તેવી જ રીતે અલ્લાહ રબ્બુલ ઇજ્જતે આપણને પોતાની બંદગી (ઇબાદત) માટે પેદા કર્યા છે અને આદેશો આપ્યા છે જેથી આપણે તે મુજબ અમલ કરીને અલ્લાહને—જે સમગ્ર કાયનાતનો ખાલિક (સર્જનહાર) છે—તેને રાજી કરી લઈએ અને આખિરતના અઝાબ (દુઃખ) થી બચી જઈએ.
માત્ર ઇબાદત માટે જ પેદા થવું, આ તો રહબાનિયત (સંસારત્યાગ/વૈરાગ્ય) છે જે ઉમ્મતે મુહમ્મદિયા (સલ્લલ્લાહુ અલયહી વ સલ્લમ) માં નથી. તો ઇબાદતનો મફહૂમ (અર્થ) એ છે કે એ દરેક રસ્તો જેનાથી અલ્લાહ અને તેનો રસૂલ રાજી થાય તે ઇબાદત કહેવાશે; એટલે કે દુનિયાનું કોઈ પણ કાર્ય જેમ કે નિકાહ, જો સુન્નત અને અલ્લાહની મરજી મુજબ હોય, તો તે કાર્ય પણ ઇબાદત બની જશે. બીજો અર્થ એ છે કે અલ્લાહના સર્જનનો હેતુ એ છે કે બંદાઓને મારી મઅરિફત (ઓળખ/જ્ઞાન) પ્રાપ્ત થાય. તે કેવી રીતે? અલ્લાહની સૃષ્ટિમાં ચિંતન અને મનન (તદબ્બુર વ તફક્કુર) કર્યા પછી. જ્યારે આપણને આપણા ખાલિકની મઅરિફત પ્રાપ્ત થઈ જશે, ત્યારે ઇબાદત આપણો અસલી હેતુ બની જશે અને દુનિયા તથા આખિરતમાં સફળતા (સુર્ખરૂઈ) પ્રાપ્ત થશે.
અલ્લાહ આપણા બધાને પોતાની મરજી મુજબ જીવન વિતાવવાની તૌફીક અતા ફરમાવે. આમીન.
લેખક: મૌલાના નદીમ કાસમી
