પ્રશ્ન:

નીચે જણાવેલ બાબત અંગે હું આપનું માર્ગદર્શન ઈચ્છું છું. આશા છે કે આપ વિગતવાર દલીલો સાથે સ્પષ્ટતા કરશો. કુરાન મજીદ વિશે એક તરફ તો એવું કહેવામાં આવે છે કે તે બિલકુલ એ જ સ્વરૂપમાં હાજર છે જે સ્વરૂપમાં હુઝૂર અકરમ (સલ્લલ્લાહુ અલૈહી વસલ્લમ) પર નાઝિલ (અવતરિત) થયું હતું. ત્યાં સુધી કે તેમાં એક શોશા અથવા કોઈ ઝેર, ઝબર (સ્વરચિહ્નો) નો પણ બદલાવ થયો નથી. પરંતુ બીજી તરફ કેટલીક આધારભૂત (મોતબર) કિતાબોમાં એવું નોંધાયેલું છે કે કોઈ ખાસ આયતનું પઠન (કિરાઅત) વિવિધ રીતે વર્ણવવામાં આવ્યું છે, જેમાં એરાબ (સ્વરચિહ્નો) નો તફાવત સામાન્ય છે. એટલું જ નહીં, કેટલીક જગ્યાએ તો અમુક વાક્યોના તફાવતનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

જો પહેલી વાત સાચી હોય, તો કિરાઅતનો તફાવત એક વ્યર્થ બાબત જણાય છે, પરંતુ એ સ્થિતિમાં ઉલેમાઓનું કિરાઅતના તફાવતને સમર્થન આપવું સમજાતું નથી. અને જો બીજી વાતને સાચી માનવામાં આવે, તો કુરાનની પ્રમાણિકતા જોખમાતી હોય તેમ લાગે છે. આ વાત તો આપ જાણો જ છો કે એરાબના તફાવતથી અરબીના અર્થોમાં કેટલો મોટો તફાવત આવી જાય છે. અહીં હું એ સ્પષ્ટ કરવું પણ યોગ્ય સમજું છું કે હદીસનો ઇન્કાર કરનારાઓ (મુનકિરીન-એ-હદીસ) તરફ મારો જરાય ઝુકાવ નથી, પરંતુ માત્ર આ બાબતને સમજવા માટે આપનો સંપર્ક કરી રહ્યો છું.

જવાબ:

આ વાત પોતાની જગ્યાએ બિલકુલ સાચી છે કે કુરાન મજીદ આજે બરાબર એ જ સ્વરૂપમાં મોજૂદ છે જેમાં તે નબી (સલ્લલ્લાહુ અલૈહી વસલ્લમ) પર નાઝિલ થયું હતું અને તેમાં જરા પણ ફેરફાર થયો નથી. પરંતુ તેની સાથે આ વાત પણ તદ્દન સાચી છે કે કુરાનમાં કિરાઅતો (પઠન) નો તફાવત હતો અને છે. જે લોકોએ આ વિષયનો વિધિવત રીતે શૈક્ષણિક (ઇલ્મી) પદ્ધતિથી અભ્યાસ કર્યો નથી, તેઓ માત્ર ઉપરછલ્લી નજરે જોઈને તુરંત એવો નિર્ણય કરી લે છે કે આ બંને વાતો પરસ્પર વિરોધાભાસી છે અને તેમાંથી ચોક્કસપણે કોઈ એક જ વાત સાચી હોઈ શકે છે. એટલે કે જો કુરાન યોગ્ય રીતે હુઝૂર (સલ્લલ્લાહુ અલૈહી વસલ્લમ) થી નકલ થઈને આવ્યું છે તો કિરાઅતોના તફાવતની વાત ખોટી છે, અને જો કિરાઅતનો તફાવત સાચો છે તો પછી (મુઆઝલ્લાહ) કુરાન આપણા સુધી યોગ્ય રીતે...