જે વડીલો (અકાબરીન) ની વાતો સાંભળીને અને વાંચીને આપણે દીન (ધર્મ) શીખીએ છીએ—તેમના જીવન ચરિત્ર વાંચવાથી ખબર પડશે કે તેઓ પોતાની જાતને એટલી હદ સુધી બે-હકીકત (તદ્દન તુચ્છ) સમજતા હતા કે જેનો કોઈ હિસાબ નથી. આ સંદર્ભમાં, હઝરત હકીમ-ઉલ-ઉમ્મત મૌલાના અશરફ અલી થાનવી (રહમતુલ્લાહ અલૈહ) નું આ કથન મેં મારા અસંખ્ય વડીલો પાસેથી સાંભળ્યું છે, તેઓ ફરમાવતા હતા કે:
"મારી હાલત એવી છે કે હું દરેક મુસલમાનને હાલ પૂરતો (ફિલહાલ) મારા કરતાં... અને દરેક કાફિર (અવિશ્વાસુ) ને સંભવિત રીતે (એહતેમાલન) મારા કરતાં અફઝલ (શ્રેષ્ઠ) સમજું છું. અને કાફિરને એટલા માટે કે શક્ય છે કે અલ્લાહ તઆલા તેને ક્યારેય ઈમાન લાવવાની તૌફીક (પ્રેરણા) આપી દે, અને તે મારાથી આગળ નીકળી જાય."
એક વખત હઝરત થાનવી (કુદ્દિસા સિર્રુહૂ) ના ખાસ ખલીફા હઝરત મૌલાના ખૈર મુહમ્મદ સાહેબ (રહમતુલ્લાહ અલૈહ) એ હઝરત મુફ્તી મુહમ્મદ હસન સાહેબ (રહમતુલ્લાહ અલૈહ) ને કહ્યું કે: "જ્યારે હું હઝરત થાનવી સાહેબની મજલિસ (સભા) માં બેસું છું, ત્યારે મને એવું લાગે છે કે જેટલા લોકો મજલિસમાં બેઠા છે... બધા મારા કરતાં અફઝલ છે અને હું જ સૌથી વધુ નકામો અને નાલાયક છું." હઝરત મુફ્તી મુહમ્મદ હસન સાહેબ (રહ.) એ આ સાંભળીને ફરમાવ્યું કે, "મારી પણ આ જ હાલત થાય છે." બંનેએ ભેગા મળીને મશવરો કર્યો કે આપણે હઝરત થાનવીની સમક્ષ આપણી આ આંતરિક સ્થિતિનો ઉલ્લેખ કરીએ, ખબર નહીં આ સ્થિતિ સારી છે કે ખરાબ.
આથી, આ બંને મહાનુભાવો હઝરત થાનવી (રહમતુલ્લાહ અલૈહ) ની સેવામાં હાજર થયા અને પોતાની સ્થિતિ રજૂ કરી કે, "હઝરત, આપની મજલિસમાં અમારા બંનેની આવી હાલત થાય છે." હઝરત થાનવી (રહમતુલ્લાહ અલૈહ) એ જવાબમાં ફરમાવ્યું કે, "કોઈ ચિંતાની વાત નથી. કારણ કે તમે બંને તો માત્ર તમારી આ હાલત જણાવી રહ્યા છો, જ્યારે કે હું તમને સાચું કહું છું કે જ્યારે હું પોતે પણ મજલિસમાં બેસું છું, ત્યારે મારી પણ આ જ હાલત હોય છે કે આખી મજલિસમાં સૌથી વધુ નકામો અને નાલાયક હું જ છું, અને આ બધા મારા કરતાં શ્રેષ્ઠ છે."
આ છે તવાઝો (નમ્રતા) ની અસલી હકીકત! અરે, જ્યારે નમ્રતાની આ હકીકત દિલ પર ગાલિબ (હાવી) થઈ જાય છે, ત્યારે ઇન્સાન તો ઇન્સાન... માણસ પોતાની જાતને જાનવરો કરતાં પણ કમતર (ઊતરતી) સમજવા લાગે છે.
