આ એ વ્યક્તિ છે જેને અવારનવાર ટીકાઓનો ભોગ બનવું પડે છે, પરંતુ જ્યારે નજીકથી જોવામાં આવે તો ખબર પડે છે કે તેની સેવાઓ આપણા જીવનના દરેક વળાંક પર હાજર છે. માણસના જીવનની શરૂઆત પણ મૌલવી સાથે થાય છે અને અંત પણ મૌલવી સાથે. કોમો (રાષ્ટ્રો) માત્ર રસ્તાઓ, પુલો અને ઇમારતોથી નથી બનતી... કોમો ચારિત્ર્યથી બને છે... અને ચારિત્ર્ય ઘડનારાઓમાં મૌલવીનું સ્થાન હંમેશા ઉચ્ચ રહ્યું છે.

શિયાળાની થીજવી દેતી રાત હોય... ધુમ્મસમાં લપેટાયેલી ફજર (સવાર) હોય... ઉનાળાની કાળઝાળ બપોર હોય... કે વરસાદની અંધારી રાત હોય... મહોલ્લાના મોટાભાગના લોકો પોતાના પથારીમાં આરામથી સૂતા હોય છે, પણ મસ્જિદનો એક દીવો તો પણ રોશન હોય છે... અને એ દીવાની નીચે એક મૌલવી બેઠો હોય છે. એક ડોક્ટર શરીરની સારવાર કરે છે... એક એન્જિનિયર ઇમારત બનાવે છે... એક વેપારી બજાર ચલાવે છે... પરંતુ એક મૌલવી પેઢીઓની વિચારસરણી ઘડે છે... જો મૌલવી આ કામ છોડી દે તો કદાચ થોડા સમય પછી ઇમારતો તો ઊભી રહેશે... પણ માનવતા પડવા લાગશે... સમાજ વિખરવા લાગશે... અને સંબંધોના પાયા નબળા પડવા લાગશે.

જો લાખો લોકો દીન (ધર્મ)ની પાયાની વાતો જાણે છે... તો તેમાં કોઈ ને કોઈ મૌલવીની મહેનત ચોક્કસ સામેલ છે. કાચી વસ્તીઓમાં... રણપ્રદેશોમાં... પહાડોમાં... જ્યાં કોઈ સરકારી કર્મચારી જવા તૈયાર નથી હોતો... ત્યાં પણ એક મસ્જિદ હોય છે... અને મોટે ભાગે એ મસ્જિદમાં એક મૌલવી હાજર હોય છે... જે મામૂલી પગારમાં આખી વસ્તીની ધાર્મિક જરૂરિયાતો પૂરી કરતો હોય છે. મતભેદો હોઈ શકે છે, વિચારો અલગ હોઈ શકે છે, પરંતુ એ હકીકત પોતાની જગ્યાએ અડગ છે કે આ દેશની આઝાદી, ધાર્મિક ઓળખ અને ધાર્મિક જાગૃતિના રક્ષણમાં ઉલેમાઓનો (વિદ્વાનોનો) રોલ ઇતિહાસનો એક ભાગ છે.

ઈમાનદારીથી બતાવો: જો એક દિવસ માટે તમામ મૌલવીઓ પોતાની સેવાઓ બંધ કરી દે તો સમાજ પર શું અસર પડશે? પરંતુ અત્યંત અફસોસની વાત છે કે આ દેશના બજેટમાં મૌલવીઓ માટે કંઈ જ નથી. જરા દિલ પર હાથ રાખીને વિચારો... જો તમારો દીકરો એક દિવસ કહે: "પપ્પા! મારે પણ મૌલવી બનવું છે..." તો શું તમે ખુશ થશો? અને જો જવાબ "ના" હોય... તો પછી પોતાની જાતને એક સવાલ જરૂર પૂછજો... આખરે આપણે આ વર્ગ સાથે એવું તે શું કર્યું કે લોકો તેને ઈજ્જત તો આપે છે... પણ પોતાના બાળકો માટે આવી જિંદગી પસંદ નથી કરતા...?