બિહારની વોટર લિસ્ટ: લોકશાહી પર સવાલોના પડછાયા
કોંગ્રેસની ચિંતાઓ:
કોંગ્રેસના ઇલેક્શન મોનિટરિંગ સેલ 'ઈગલ' એ એક વિગતવાર નિવેદનમાં વોટર લિસ્ટની 'સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન' (SIR) પ્રક્રિયાની આલોચના કરી છે. પાર્ટીના પ્રારંભિક વિશ્લેષણ મુજબ:
- 5 લાખ ડુપ્લિકેટ નામ: અંતિમ વોટર લિસ્ટમાં એક જ નામ, સંબંધીનું નામ, ઉંમર, જાતિ અને સરનામા સાથે 5 લાખથી વધુ ડુપ્લિકેટ નામો નોંધાયેલા છે.
- 67.3 લાખ નામો કાઢી નાખવા: આશ્ચર્યજનક રીતે, 67.3 લાખ મતદારોના નામ હટાવી દેવામાં આવ્યા છે, જેમાંથી દસમા ભાગથી વધુ નામ માત્ર 15 વિધાનસભા મતવિસ્તારોના છે.
નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે:
"જો 5 લાખથી વધુ ડુપ્લિકેટ નામ હજી પણ અસ્તિત્વમાં છે, તો આ વિશેષ સુધારણાનો હેતુ શું છે? ચૂંટણી પંચ તેમની ચકાસણી અને સફાઈ કેવી રીતે કરશે?"
30 લાખ મતદારોનું રહસ્ય:
કોંગ્રેસે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં બિહારના 7.72 કરોડ નોંધાયેલા મતદારોમાંથી લગભગ 30 લાખ મતદારો હવે નવેમ્બર 2025ની વિધાનસભા ચૂંટણીમાં મતદારો રહ્યા નથી. પાર્ટીએ સવાલો ઉઠાવ્યા:
- આ 30 લાખ લોકો કોણ છે?
- તેમાંથી કેટલા લોકોએ લોકસભા ચૂંટણીમાં મતદાન કર્યું હતું?
- શું આ નામો કાઢી નાખવાની પ્રક્રિયા પારદર્શક અને ન્યાયી હતી?
ચૂંટણી પંચે હજુ સુધી આ નામો કાઢી નાખવાના કારણો અથવા આ વ્યક્તિઓની કોઈ યુનિફાઈડ યાદી રજૂ કરી નથી, જે જનતાના વિશ્વાસને ડગમગાવી રહી છે.
નવા મતદારોનો વિવાદ:
નિવેદન અનુસાર, ચૂંટણી પંચે દાવો કર્યો હતો કે 21.53 લાખ નવા મતદારો ઉમેરવામાં આવ્યા છે, પરંતુ ફોર્મ 6 (નવા મતદારો માટેનું અરજી ફોર્મ) માત્ર 16.93 લાખ માટે જ સબમિટ કરવામાં આવ્યું હતું. કોંગ્રેસે પૂછ્યું:
- બાકીના 4.6 લાખ મતદારોના ફોર્મ ક્યાં છે?
- શું તેમને યોગ્ય પ્રક્રિયા વિના ઉમેરવામાં આવ્યા છે?
કોંગ્રેસની માંગણીઓ:
પાર્ટીએ ચૂંટણી પંચ પાસે માંગણી કરી છે કે:
- નામાંકન (ઉમેદવારી પત્ર) ભરવાની અંતિમ તારીખના 10 દિવસ પહેલા સુધી વોટર લિસ્ટમાં નામ ઉમેરવાની મંજૂરી બંધ કરવામાં આવે.
- અંતિમ વોટર લિસ્ટને નામાંકનની તારીખે ફ્રીઝ (સ્થગિત) કરવામાં આવે, અને ત્યારબાદ કોઈ પૂરક કે વધારાની યાદી બહાર પાડવામાં ન આવે.
- ચૂંટણી માત્ર આ અંતિમ યાદીના આધારે જ યોજવામાં આવે.
કોંગ્રેસે જણાવ્યું હતું કે વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી વોટર લિસ્ટની ગેરરીતિઓનો સતત ઉલ્લેખ કરી રહ્યા છે. પાર્ટીનું વલણ છે કે ચૂંટણી પંચના જવાબો જનતાનો વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત કરવા તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું સાબિત થશે.
લોકશાહીની પવિત્રતા અને એક સંકલ્પ:
કોંગ્રેસે પોતાના નિવેદનનો અંત આ શબ્દો સાથે કર્યો:
"અમે વોટર લિસ્ટને પારદર્શક અને સ્વચ્છ બનાવવાના દરેક પ્રયાસનું સ્વાગત કરીએ છીએ. પરંતુ ચૂંટણી પંચે અમારા સવાલોના જવાબ આપવા પડશે જેથી વોટર લિસ્ટની વિશ્વસનીયતા પર જનતાનો વિશ્વાસ પુનઃસ્થાપિત થઈ શકે."
આ વિવાદ માત્ર આંકડાઓનો નથી, પરંતુ લોકશાહીના મૂળભૂત સિદ્ધાંત—પારદર્શિતા અને ન્યાય—નો છે. બિહારની જનતા અને ભારતની લોકશાહી આનો જવાબ માંગે છે.
સંદર્ભ:
ધ હિન્દુ, ધ ન્યુ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ, હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સ, ધ વાયર, મનીકંટ્રોલ, એક્સ પોસ્ટ
