ફી વિવાદ: દિલ્હીની ખાનગી શાળાઓની મનસ્વીતા અને વિદ્યાર્થીઓ સાથેના ગેરવર્તન પર સુપ્રીમ કોર્ટની કડક કાર્યવાહી
અરજીનો આધાર:
નવી સમાજ પેરેન્ટ્સ એસોસિએશન દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી એક અરજીએ દિલ્હીની ખાનગી શાળાઓની મનસ્વીતાને સર્વોચ્ચ અદાલત (સુપ્રીમ કોર્ટ) સમક્ષ લાવી દીધી છે. અરજીમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે દિલ્હી સરકારે ઘણી ખાનગી શાળાઓને રાહત દરે જમીન આ શરતે આપી હતી કે ફીમાં કોઈપણ વધારા માટે શિક્ષણ નિયામક (ડાયરેક્ટોરેટ ઓફ એજ્યુકેશન) ની પૂર્વ મંજૂરી જરૂરી રહેશે. પરંતુ શાળાઓએ આ શરતનો ભંગ કરીને ફીમાં 100 ટકા સુધીનો વધારો કરી દીધો.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ બી.આર. ગવઈ અને ન્યાયમૂર્તિ કે. વિનોદ ચંદ્રનની બેંચે જ્યારે અરજદારની દલીલો સાંભળી, ત્યારે શાળાના વકીલને કડક શબ્દોમાં પ્રશ્ન કર્યો:
"તમે આ શરતને કેવી રીતે અવગણી શકો?"
અદાલતે દિલ્હી સરકાર અને અનએઇડેડ રેકગ્નાઇઝ્ડ પ્રાઇવેટ સ્કૂલ્સની એક્શન કમિટીને નોટિસ પાઠવી ચાર અઠવાડિયામાં જવાબ માંગ્યો છે.
વિદ્યાર્થીઓ સાથે ગેરવર્તન:
અરજીમાં એવો પણ ખુલાસો કરવામાં આવ્યો છે કે ડીપીએસ (DPS) દ્વારકાએ વધેલી ફી ન ચૂકવવા બદલ આશરે 30 વિદ્યાર્થીઓને સજા કરી અને તેમને વર્ગખંડોમાં બેસતા અટકાવ્યા. આ વિદ્યાર્થીઓને લાઇબ્રેરીમાં બેસવાની ફરજ પાડવામાં આવી હતી, જે માત્ર શિક્ષણના અધિકારનું અપમાન નથી પરંતુ બાળકોના ભાવનાત્મક ગૌરવ પર પણ પ્રહાર છે.
આના પર મુખ્ય ન્યાયાધીશ ગવઈએ નારાજગી વ્યક્ત કરતા કહ્યું:
"તમે આવું કેવી રીતે કરી શકો? આ વિદ્યાર્થીઓ છે, કોઈ ગુનેગાર નથી! તેમને તાત્કાલિક વર્ગોમાં પાછા લાવવામાં આવે."
અદાલતના આ નિર્દેશે વિદ્યાર્થીઓની તરફેણમાં એક મજબૂત સંદેશ આપ્યો છે કે શિક્ષણ એ એક મૂળભૂત અધિકાર છે, જેને નાણાકીય વિવાદો માટે હોમી શકાય નહીં.
હાઈકોર્ટનું પૂર્વ વલણ:
આ અગાઉ દિલ્હી હાઈકોર્ટે પણ ડીપીએસ દ્વારકાના વલણની આકરી ટીકા કરી હતી. અહેવાલો અનુસાર, શાળાએ ફી વિવાદને કારણે કેટલાક વિદ્યાર્થીઓને પ્રવેશતા અટકાવવા માટે કથિત રીતે "બાઉન્સર્સ" રોક્યા હતા. હાઈકોર્ટે તેને અસ્વીકાર્ય ગણાવ્યું હતું, અને હવે સુપ્રીમ કોર્ટે તેને વધુ આગળ ધપાવ્યું છે.
શાળાનું વચન અને આગામી સુનાવણી:
ડીપીએસ દ્વારકા વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલે અદાલતને ખાતરી આપી હતી કે આવી પરિસ્થિતિ ફરીથી ઊભી નહીં થાય. અદાલતે આ વચનની નોંધ લઈ કેસની આગામી સુનાવણી ચાર અઠવાડિયા પછી નક્કી કરી છે. આ સમયગાળો દિલ્હી સરકાર અને શાળાઓને પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કરવાની તક આપશે.
સર્વોચ્ચ અદાલતનો સંદેશ:
સુપ્રીમ કોર્ટનું આ પગલું માત્ર શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ માટે સ્પષ્ટ ચેતવણી નથી, પરંતુ દિલ્હી સરકાર માટે પણ એક રીમાઇન્ડર છે કે તે પોતાની જવાબદારીઓને ગંભીરતાથી લે. આ કેસ માત્ર ફી વધારાનો નથી, પરંતુ શિક્ષણની પવિત્રતા, વિદ્યાર્થીઓના અધિકારો અને કાયદાના શાસનનો છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશે પોતાની ફટકારમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે તેમ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને પોતાની સત્તાનો દુરુપયોગ કરવા દેવામાં આવશે નહીં.
સંદર્ભ:
ધ હિન્દુ, હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સ, ઇન્ડિયા ટુડે, ધ ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ, ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા, એક્સ પોસ્ટ
