₹3,000 કરોડની કંપની અને ₹15 લાખ કરોડનું કૌભાંડ: રાજેશ એક્સપોર્ટ્સની ચાલાક સ્કીમ બેનકાબ, SEBI નું મોટું એક્શન
બેંગલુરુ: માર્કેટ રેગ્યુલેટર સેબી (SEBI) એ જૂન 2026 માં એક મોટો આદેશ જાહેર કરીને 'રાજેશ એક્સપોર્ટ્સ' ના સીએમડી રાજેશ મહેતા પર સ્ટોક માર્કેટમાં ટ્રેડિંગ કરવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. સામાન્ય રોકાણકારો આશ્ચર્યચકિત છે કે માત્ર ₹3,000 કરોડની માર્કેટ વેલ્યુ ધરાવતી કંપનીએ ₹15 લાખ કરોડનું કૌભાંડ કેવી રીતે કર્યું? વાસ્તવમાં, આ બેંકોમાંથી પૈસા લઈને ભાગી જવાનો કેસ નથી પરંતુ એકાઉન્ટિંગ ફ્રોડ (કાગળ પર હેરાફેરી) નો કેસ છે.
આ સ્કીમ કેવી રીતે કામ કરતી હતી?
કંપનીએ 2021 થી 2025 દરમિયાન પોતાના દસ્તાવેજોમાં ₹2.5 લાખ કરોડથી ₹3 લાખ કરોડ સુધીનું વાર્ષિક ટર્નઓવર (વેચાણ) દર્શાવ્યું હતું, જે પાંચ વર્ષમાં ₹15 લાખ કરોડથી વધુ થાય છે. સેબીની તપાસ મુજબ, આ વેચાણનો 99.8 ટકા હિસ્સો વાસ્તવમાં હતો જ નહીં, પરંતુ તેને માત્ર કાગળ પર નીચેની 3 રીતો દ્વારા વધારીને દર્શાવવામાં આવ્યો હતો:
સર્ક્યુલર ટ્રેડિંગ (Circular Trading): સોનાના એક જ જથ્થા અથવા રસીદને પોતાની જ ડમી અને બોગસ કંપનીઓ વચ્ચે ફેરવીને નકલી વેચાણ દર્શાવવામાં આવ્યું હતું.
શેલ કંપનીઓનું નેટવર્ક: સિંગાપોર અને સ્વિટ્ઝર્લેન્ડમાં આવેલી વિદેશી પેટા કંપનીઓ દ્વારા બિઝનેસ કરવાનો દાવો કરાયો હતો. જ્યારે સેબીએ તેમના બેંક ખાતાનો ડેટા માંગ્યો, ત્યારે કંપનીએ આપવાનો ઇનકાર કરી દીધો.
આફ્રિકન ખાણોમાં નકલી રોકાણ: 2023 માં આફ્રિકાની સોનાની ખાણોમાં ₹1,035 કરોડના રોકાણનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો, જેનો ખાતાઓમાં કોઈ નામોનિશાન મળ્યો નથી.
ઓડિટર પર પણ ચાબુક ચલાવાઈ:
સેબીએ નેશનલ ફાઇનાન્સિયલ રિપોર્ટિંગ ઓથોરિટી (NFRA) ને કંપનીના ઓડિટર 'બીએસડી એન્ડ કંપની' (BSD & Co) સામે પણ કડક કાર્યવાહી કરવાનો આદેશ આપ્યો છે, જેમણે વર્ષોથી આ નકલી આંકડાઓ પર આંખો બંધ કરીને હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. બીજી તરફ, રાજેશ એક્સપોર્ટ્સે આ તમામ આરોપોને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે.
