NASA નું 1,500 કિલોગ્રામ વજન ધરાવતું 'નીલ ગહેરેલ્સ સ્વિફ્ટ ઓબ્ઝર્વેટરી' સ્પેસ ટેલિસ્કોપ 4 નવેમ્બરે પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પુનઃપ્રવેશ કરવા જઈ રહ્યું છે. આ ટેલિસ્કોપ આશરે 22 વર્ષથી કાર્યરત છે. વાતાવરણના ઘર્ષણ અને અતિશય ગરમીના કારણે તેનો મોટાભાગનો હિસ્સો બળીને ખાખ થઈ જશે, પરંતુ કેટલાક ટુકડા પૃથ્વીની સપાટી સુધી પહોંચી શકે છે.
ક્યારે થશે વાપસી?
NASA ના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતીય સમયાનુસાર બપોરે આશરે 2 વાગ્યે ટેલિસ્કોપ વાતાવરણમાં પ્રવેશ કરે તેવી સંભાવના છે. જોકે આ સમયમાં આશરે 11 કલાકની અનિશ્ચિતતા હોઈ શકે છે.
ક્યાં સુધી હોઈ શકે અસરનો દાયરો?
સંભવિત ક્ષેત્ર 20.6 ડિગ્રી દક્ષિણથી 20.6 ડિગ્રી ઉત્તર અક્ષાંશ વચ્ચે છે.
આમાં આફ્રિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા, ભારત, દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયા તેમજ મધ્ય અને દક્ષિણ અમેરિકાના વિસ્તારો આવે છે.
ભારતમાં આ દાયરો પશ્ચિમમાં દમણ અને પૂર્વમાં ઓડિશાના કટકને જોડતી કાલ્પનિક રેખાની દક્ષિણ સુધીનો છે. મુંબઈ, હૈદરાબાદ, બેંગલુરુ અને ચેન્નઈ આ જ દાયરામાં આવે છે.
જોકે આનો અર્થ એ નથી કે આ શહેરો પર સીધું જોખમ છે. વાસ્તવિક પ્રવેશ બિંદુ પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પ્રવેશતી વખતે યાનની સ્થિતિ પર નિર્ભર કરશે.
શું ભંગાર જમીન સુધી પહોંચશે?
NASA ના મિશન ચીફ સાયન્ટિસ્ટ બ્રેડ સેન્કોના જણાવ્યા મુજબ કેટલાક ભાગો બચી શકે છે.
એસ્ટ્રોફિઝિસિસ્ટ જોનાથન મેકડોવેલના મતે, જો 100 કિલોથી વધુ હિસ્સો બચે તો નવાઈ પામવા જેવું રહેશે.
પૃથ્વીનો લગભગ 70% હિસ્સો પાણીથી ઢંકાયેલો હોવાથી, ભંગાર સમુદ્રમાં પડે તેવી સંભાવના સૌથી વધુ છે. ઓસ્ટ્રેલિયન નેશનલ યુનિવર્સિટીના બ્રેડ ટકરના જણાવ્યા મુજબ, કોઈ વ્યક્તિને ઈજા પહોંચવાની કે ઈમારતોને નુકસાન થવાની સંભાવના નહિવત છે.
શું ISRO નજર રાખશે?
ISRO શ્રીહરિકોટા ખાતે 'મલ્ટી-ઓબ્જેક્ટ ટ્રેકિંગ રડાર' (MOTR) ઓપરેટ કરે છે, જે ઉપગ્રહો અને રોકેટના અવશેષોની અંતિમ કક્ષીય ગતિવિધિઓને ટ્રેક કરી શકે છે. જોકે ISRO ખાસ કરીને સ્વિફ્ટ પર નજર રાખી રહ્યું છે કે નહીં તેની સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ નથી.
22 વર્ષની વૈજ્ઞાનિક સફર
20 નવેમ્બર 2004 ના રોજ લોન્ચ થયેલું આ યાન શરૂઆતમાં માત્ર 2 વર્ષના મિશન માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું હતું. અગાઉ તેને 'સ્વિફ્ટ ગામા-રે બર્સ્ટ એક્સપ્લોરર' કહેવામાં આવતું હતું.
તેણે 2,000 થી વધુ ગામા-રે બર્સ્ટ શોધ્યા અને આશરે 1,400 સુપરનોવા નો અભ્યાસ કર્યો.
મિશન લંબાવવા અને અનિયંત્રિત વાપસી રોકવાના તમામ પ્રયાસો છતાં હવે તે તેની આખરી વાપસી તરફ છે.
