આ ઘટના એક મધ્યમવર્ગીય પરિવાર સાથે જોડાયેલી છે. એક પિતાની આપવીતી સાંભળો જે કુર્બાની કરવા અસમર્થ છે.
"બાબા.... બાબા .... આપણને પણ ગોશ્ત (માંસ) મળશે ને?"
મેં કહ્યું: "હા હા કેમ નહીં, બિલકુલ મળશે."
"પરંતુ બાબા ....ગઈ ઈદ પર તો કોઈએ પણ આપણને ગોશ્ત નહોતું આપ્યું, હવે તો આખું વર્ષ થઈ ગયું ગોશ્ત જોયાને પણ..."
મેં ખૂબ જ પ્રેમથી સમજાવ્યું: "બેટા, અલ્લાહે આપણને ભૂખ્યા તો નથી રાખ્યા. મારી વહાલી દીકરી, દરેક પરિસ્થિતિમાં અલ્લાહનો શુક્ર અદા કરવો જોઈએ."
મારી દીકરી ફરીથી બોલવા લાગી, "બાજુવાળા અંકલ કુર્બાની માટે મોટું જાનવર લાવ્યા છે, અને સામેવાળા ચાચા ઇકબાલ પણ તો બકરો લાવ્યા છે."
હું મનમાં વિચારી રહ્યો હતો કે આપણા જેવા ગરીબો માટે જ તો કુર્બાનીનું ગોશ્ત હોય છે, અમીર લોકો તો આખું વર્ષ ગોશ્ત જ ખાય છે. આવું જ વિચારતા વિચારતા હું ઈદની નમાઝ માટે મકતબ (મસ્જિદ) તરફ ચાલી નીકળ્યો. ત્યાં પણ મૌલવી સાહેબ બયાન (પ્રવચન) કરી રહ્યા હતા કે કુર્બાનીમાં ગરીબ અને મિસ્કીન (લાચાર) લોકોને ન ભૂલવા જોઈએ... તેમના ઘણા હકો હોય છે.
ખેર, હું પણ નમાઝ અદા કરીને ઘરે પહોંચી ગયો.
આશરે એકાદ કલાક રાહ જોયા પછી મારી દીકરી બોલી, "બાબા, હજુ સુધી ગોશ્ત નથી આવ્યું."
મોટી બહેન રાફિયા બોલી, "ચૂપ થઈ જા શાઝી, બાબાને હેરાન ન કર."
હું ચૂપચાપ બંનેની વાતો સાંભળતો રહ્યો અને અવગણતો રહ્યો. ઘણો સમય વિતી ગયા પછી પણ જ્યારે ક્યાંયથી ગોશ્ત ન આવ્યું ત્યારે શાઝિયાની મા બોલી, "સાંભળો, મેં તો ડુંગળી-ટમેટા પણ કાપી દીધા છે, પરંતુ ક્યાંયથી પણ ગોશ્ત નથી આવ્યું. ક્યાંક તેઓ આપણી તરફ ગોશ્ત મોકલવાનું ભૂલી તો નથી ગયા ને? તમે જાતે જઈને માંગી લાવો."
મેં આશ્ચર્યથી તેની તરફ જોયું કે આ કેવી અજીબ વાત કરી રહી છે. મેં નરમાશથી કહ્યું, "જુઓ શાઝિયાની મા.... તને તો ખબર છે આજ સુધી આપણે ક્યારેય કોઈની પાસે માંગ્યું નથી, અલ્લાહ કોઈ ને કોઈ સબબ (રસ્તો) પેદા કરશે."
બપોર વીતી ગયા પછી શાઝિયાની વારંવારની જીદ પર પહેલા બીજી ગલીમાં રહેતા એક ઓળખીતા ડૉક્ટર સાહેબના ઘરે ગયા. દીકરીનો નિરાશાથી ભરેલો ચહેરો સહન નહોતો થતો, એટલે મજબૂરીમાં તેને સાથે લઈને ચાલી નીકળ્યો.
ડૉક્ટર સાહેબ દરવાજે આવ્યા તો હું બોલ્યો, "ડૉક્ટર સાહેબ, હું તમારો પાડોશી છું, શું કુર્બાનીનું ગોશ્ત મળી શકે છે?"
આ સાંભળતા જ ડૉક્ટર સાહેબનો રંગ લાલ-પીળો થવા લાગ્યો અને ધિક્કાર સાથે બોલ્યા, "ખબર નથી ક્યાં ક્યાંથી આવી જાય છે ગોશ્ત માંગવા!" અને ધડામ દઈને દરવાજો બંધ કરી દીધો. અપમાનની લાગણીથી મારી આંખોમાં આંસુ આવી ગયા. પરંતુ દીકરીનું દિલ ન dabhay, એટલે હું આંસુઓને જબરદસ્તી પલકોમાં રોકવાનો પ્રયત્ન કરવા લાગ્યો.
છેલ્લી આશા ચાચા ઇકબાલ હતા. ભારે પગલે ચાલી નીકળ્યો. તેમની સામે પણ દીકરીની ખાતર ગોશ્ત માટે હાથ ફેલાવ્યો.
ચાચા ઇકબાલે ગોશ્તનું સાંભળીને અજીબ નજરોથી જોયું અને અંદર ચાલ્યા ગયા. થોડી વાર પછી બહાર આવ્યા તો ઝભલો (પ્લાસ્ટિકની થેલી) આપીને જલ્દીથી અંદર ચાલ્યા ગયા, જાણે મેં ગોશ્ત માંગીને કોઈ ગુનો કરી દીધો હોય. ઘરે પહોંચીને જોયું તો તેમાં માત્ર હાડકાં અને ચરબી હતી.
હું ખામોશીથી ઊઠીને રૂમમાં ચાલ્યો આવ્યો અને અવાજ વગર આંસુ વહી રહ્યા હતા. પત્ની આવી અને બોલી, "કાંઈ વાંધો નહીં, તમે ઉદાસ ન થાઓ. હું ચટણી બનાવી લઉં છું."
થોડી વાર પછી શાઝિયા રૂમમાં આવી અને બોલી, "બાબા, અમારે ગોશ્ત નથી ખાવું, મારા પેટમાં દુખાવો થઈ રહ્યો છે." પરંતુ હું સમજી ગયો કે દીકરી બાપને દિલાસો આપી રહી છે.
બસ આ સાંભળતા જ મારી આંખોમાંથી આંસુ પડવા લાગ્યા અને પછી હું ધ્રુસ્કે-ધ્રુસ્કે રોવા લાગ્યો. પરંતુ રોવાવાળો હું એકલો નહોતો, બંને દીકરીઓ અને પત્ની પણ આંસુ વહાવી રહ્યા હતા.
એટલામાં પાડોશમાં રહેતા અકરમનો અવાજ આવ્યો, જે શાકભાજીની લારી ચલાવતો હતો. "આઝાદ ભાઈ, દરવાજો ખોલો!"
દરવાજો ખોલ્યો તો અકરમે ત્રણ-ચાર કિલો ગોશ્તની થેલી પકડાવી દીધી અને બોલ્યો, "ગામડેથી નાનો ભાઈ લાવ્યો છે. આટલું બધું આપણે એકલા ન ખાઈ શકીએ, આ તમે પણ ખાઈ લેજો."
ખુશી અને કૃતજ્ઞતાની (આભારની) લાગણીથી આંખોમાં આંસુ આવી ગયા અને અકરમ માટે દિલથી દુઆ નીકળવા લાગી. ગોશ્ત ખાઈને હજુ પરવાર્યા જ હતા કે ખૂબ જોરદાર તોફાન આવ્યું. વરસાદ શરૂ થઈ ગયો અને તેની સાથે જ વીજળી ચાલી ગઈ. બીજા દિવસે પણ વીજળી ન આવી, પૂછપરછ કરી તો ખબર પડી કે ટ્રાન્સફોર્મર બળી ગયું છે.
ત્રીજા દિવસે મારી દીકરી શાઝિયા અને હું બહાર આવ્યા તો જોયું કે, ચાચા ઇકબાલ અને ડૉક્ટર સાહેબ ઘણું બધું ગોશ્ત બહાર ફેંકી રહ્યા હતા, જે વીજળી ન હોવાને કારણે બગડી ગયું હતું અને તેના પર કૂતરાઓ તૂટી પડતા હતા.
શાઝિયા બોલી, "બાબા! શું કૂતરાઓ માટે કુર્બાની કરી હતી?"
તેઓ શાઝિયાનો ચહેરો જોતા જ રહી ગયા. ચાચા ઇકબાલ અને ડૉક્ટર સાહેબે આ સાંભળીને પોતાની ગરદન ઝુકાવી દીધી.
આ માત્ર એક લખાણ જ નથી, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં કુર્બાનીના પ્રસંગે આંખે જોયેલી હકીકત છે. ખુદા ખાતર તમારા આસપાસ રહેતા ગરીબ અને લાચાર લોકોની લાગણી સમજો.
(منقول - સાભાર નકલ)
પસંદગી: ઇસ્લામિક ટ્યુબ પ્રો.
